Słowa jako lustro kondycji psychicznej
Struktura naszych opowieści pozwala wykryć ryzyko psychozy i depresji z precyzją bliską badaniom klinicznym.
Sposób, w jaki budujemy zdania, to coś więcej niż tylko przekazywanie informacji. To precyzyjne odzwierciedlenie tego, jak rozwija się nasz mózg i w jakiej kondycji psychicznej się znajdujemy. Zespół badaczy w składzie Marina Ribeiro, Julia Amorim, Bárbara Malcorra, PhD, Renato Ghiotti Piccolo, Luísa Jensen D’Andretta, Diego Soares, Tamara Meletti oraz Natalia Mota z brazylijskiego ośrodka Mobile Brain, Universidade Federal do Rio Grande do Norte, Pontifícia Universidade Católica do Rio Grande do Sul oraz UFRJ - Universidade Federal do Rio de Janeiro opracował narzędzie, które analizuje strukturę naszych wypowiedzi, by monitorować rozwój poznawczy i wykrywać wczesne sygnały zaburzeń psychicznych.
Badanie objęło ponad dwa tysiące osób i pokazało, że nasza zdolność do tworzenia złożonych opowieści rośnie wraz z edukacją, stabilizując się zazwyczaj pod koniec szkoły podstawowej. Autorzy wykorzystali analizę grafów słownych, traktując wyrazy jako punkty połączone relacjami. Dzięki temu udało się stworzyć krzywe normatywne, przypominające siatki centylowe stosowane u pediatrów, ale dotyczące sprawności językowej.
Najważniejsze wnioski płynące z analizy mowy
- Osoby zmagające się z lękiem i depresją częściej używają zaimków, co sugeruje silniejsze skupienie na sobie, oraz stosują krótsze słowa.
- W przypadku psychozy struktura wypowiedzi staje się bardziej poszatkowana, pojawia się więcej interpunkcji i dominacja czasu teraźniejszego.
- Modele oparte na uczeniu maszynowym potrafią odróżnić osoby zdrowe od tych z diagnozą kliniczną ze skutecznością na poziomie 80-85%.
Warto jednak zachować ostrożność. Głównym ryzykiem tej metody jest wpływ wykształcenia na wynik. Bez uwzględnienia lat nauki, osoba z mniejszym dostępem do edukacji mogłaby zostać błędnie oceniona jako wykazująca deficyty poznawcze. Metoda ta nie zastępuje też pełnej diagnozy psychiatrycznej, a służy raczej jako szybki system wczesnego ostrzegania.
Wyniki te potwierdzają wcześniejsze prace Natálii B. Moty z 2018 roku, wskazując, że język jest jednym z najbardziej czułych wskaźników funkcjonowania procesów poznawczych, takich jak pamięć operacyjna czy planowanie. To rozwiązanie może w przyszłości wspierać szkoły i lekarzy pierwszego kontaktu w szybkiej ocenie dobrostanu psychicznego.
Źródło: Speech features in a developmental perspective: a screening tool for psychosis, depression and anxiety (opens in a new tab)